کلون و کوبه نشانی از فرهنگ ایرانی بر درهای قدیمی
bato-adv
bato-adv
کد خبر: ۱۶۴۵۶
تعداد نظرات: ۷ نظر
تاریخ انتشار: 2015 November 04    -    ۱۳ آبان ۱۳۹۴ - ۱۰:۰۱
bato-adv
bato-adv
پس ما را همراهی کنید تا حالا که دیگر در این شهر اثری از کوبه ها نیست و آرزوی کوبیدنش را باید روی دوش بیندازیم و روانه کوچه های قدیمی شهر شویم تا بلکه اثری از آن ها بیابیم، دست کم در تصورمان به این آرزو برسیم.
کلون و کوبه نشانی از فرهنگ ایرانی بر درهای قدیمی کاش خانه های امروزی هم همان حس و حال خانه های قدیمی ایرانی را حفظ می کرد، درب های چوبی و دوست داشتنی، هشتی هایی که سقف هایش پر بود از خوشه های انگور آویزان، حیاط هایی باصفا که دور تا دورش صنوبر و درخت انجیر و توت پر بود، و انعکاس نور خورشید و بازی رنگ در پنجره های ارسی از همیشه زیبا تر به نظر می رسید، همان خانه هایی که درب هایش کلون و کوبه داشت، کلون و کوبه هایی که صدایش اهالی خانه را از جنسیت فرد پشت در مطلع می کرد، کلون هایی که امروزه جایشان را به آیفون های تصویری داده اند.

بیایید کمی بیشتر راجع به این المان های منحصر به فرد معماری ایرانی بدانیم و فلسفه وجودی شان را بخوانیم. پس ما را همراهی کنید تا حالا که دیگر در این شهر اثری از کوبه ها نیست و آرزوی کوبیدنش را باید روی دوش بیندازیم و روانه کوچه های قدیمی شهر شویم تا بلکه اثری از آن ها بیابیم، دست کم در تصورمان به این آرزو برسیم.

کلون و کوبه نشانه ای از فرهنگ ایرانی بر درب های قدیمی

شنیدن صدای کوبه درهایم آرزوست...

خانه ها قدیمی پر بودند از رمز و راز، پر بودند از فلسفه وجودی، فلسفه ای که خشت به خشت و ذره به ذره آن ها را در بر می گرفت، حتی کوچک ترین اجزای خانه هم بدون فکر و فلسفه رها نمی شدند، دقیقا مثل همین کلون ها و کوبه ها. درهای قدیمی معمولا دو لنگه یا دو لته بودند و روی هر کدام از آن ها کلونی جود داشت که با دیگری فرق می کرد.

کلون و کوبه نشانه ای از فرهنگ ایرانی بر درب های قدیمی

باید استاد و فرود آمد

بر آستان دری که کوبه ندارد،

چرا که اگر به گاه آمده باشی دربان به انتظار توست و

اگر بیگاه به در کوفتنت پاسخی نمی آید کوتاه است در،

پس آن به که فروتن باشی...

احمد شاملو

معمولا کوبه هایی که در لنگه سمت راست نصب می شدند، به شکل سر شیر، مشت گره کرده یا اشکالی از این قبیل بودند و به نسبت کوبه های سمت چپ سنگین تر، به همین دلیل صدایی بم تر داشتند، که اگر مردی بر خانه ای مهمان می شد این کوبه را می کوفت تا اهالی خانه بدانند که مردی بر آن ها مهمان است و به همین دلیل اقای خانه به استقبال او می رفت.کوبه های مردانه معمولا به نام درکو شناخته می شدند.

کلون های مربوط به خانم ها در درب های چوبی قدیمی 

کلون و کوبه نشانه ای از فرهنگ ایرانی بر درب های قدیمی

کوبه بر در بی تکان مانده است

بی صدا مانده است

بر در خاموش افسرده است...

سیاوش کسرایی

اما کوبه هایی که بر لنگه سمت چپ می نشستند، کوبه هایی ظریف به شکل انگشتان دست یا فرشته بودند که وقتی نواخته می شدند صدایی زیر تر تولید می کردند و اهل خانه را از وجود بانویی در پشت در مطلع می کردند تا خانوم خانه با خوشرویی به استفبال او برود. کوبه های مخصوص بانوان را ئَلکه به معنی حلقه می نامیدند.

کلون و کوبه نشانه ای از فرهنگ ایرانی بر درب های قدیمی


کوبه دارد از فلز آگهی با جان

کوبه دارد واژه مژدهزا بر لب

کوبه دارد باربار ارمغان در دست

شورها با اوست

یادها هشدارها با اوست...

سیاوش کسرایی

همان طور که گفتیم آقایان از کوبه های سمت راست و خانم ها هم از کوبه های سمت چپ استفاده می کردند، و اهالی خانه را خبر می دادند، اما گاهی هم این کوبه ها به تناوب کوبیده می شد، صدای کوبیده شدن هر دو کوبه با هم برای اهل خانه شادی به ارمغان می اورد چرا که آن ها را بشارت می داد که خانواده ای بر آن ها مهمان شده است.

کلون و کوبه نشانه ای از فرهنگ ایرانی بر درب های قدیمی

در این سرای بی کسی کسی به در نمی زند...

هوشنگ ابتهاج

در زیر هر کدام از کوبه های صفحاتی وجود داشت به شکل دایره، که به نوعی جزو تزئینات کوبه ها محسوب می شد، دور تا دور این دایره برجستگی ها و فرو رفتگی هایی دیده می شد که در باور مردم قدیم  این برجستگی ‌ها به صورت ۱۲ ستاره، یک خورشید(حلقه) و یک ماه (کوبه) است که  اهالی خانه را  از افکار شیطانی و ارواح خبیثه دور نگه می دارد، از نگاه دینی نیز  اعداد ۱۲ و ۱۴ به منزله  ۱۲ امام و ۱۴ معصوم بوده و نشانه ای از عشق و ارادت صاحب خانه است.

کلون و کوبه نشانه ای از فرهنگ ایرانی بر درب های قدیمی

تا نجنبد او (کوبه)

تا نکوبد او

همچنان بر میهمان و میزبان در فروبسته است...

سیاوش کسرایی

درست است که امروزه دیگر رمق خانه های قدیمی را در شهر نمی بینیم و هر جا را که نگاه می کنیم، درب های آهنین رنگ و وارنگ و بعضا از رنگ و رو افتاده جای شان را به درب های چوبی و زیبای قدیمی داده اند و جای کلون هایی که زمانی باعث می شدند تا از جایت تکانی بخوری سر صبر و حوصله به استقبال مهمانت بروی حالا جایشان را با آیفن های تصویری که تنها با یک دکمه درب را باز می کنند و لذت استقبال در بدو ورود ا از ما گرفته اند، اما هنوز هم می توان بعضی از این المان های دوت داشتنی را در خانه ها جای داد.

کلون و کوبه نشانه ای از فرهنگ ایرانی بر درب های قدیمی

المان هایی مثل همان کلون ها و کوبه ها. هنوز هم می توان این کلون ها و کوبه ها را تهیه کرد و روی درب ورودی آپارتمان ها نصب کرد و به سبب همی کلون ها، به شوق کوفت نشان، و به شوق دوباره به صدا در آمدنشان هم که شده همسایه را به سمت خانه خود بکشیم تا دیگر این همه از هم دور نمانیم تا دوباره زندگی هایمان رونق بگیرد.

منبع: چیدانه
bato-adv
bato-adv
نظرات بینندگان
انتشار یافته: ۷
در انتظار بررسی: ۰
غیر قابل انتشار: ۰
ناشناس
|
Denmark
|
۱۶:۴۵ - ۱۳۹۴/۰۸/۱۳
13
0
معلوم نیست این داستان کوبه های را چه کسی از خود اختراع کرده. اصلا اینطور که شما می گویید نیست. یکی از آنها که حالت استوانه را داشت کوبه بود و دیگری که حالت حلقه را دارد در واقع دستگیره ای برای کشیدن در و بستن آن بود. این داستان های دروغین را به خورد مردم ندهید.
ايران ايراني
|
Canada
|
۱۸:۵۸ - ۱۳۹۴/۰۸/۱۳
2
5
دلم براي ان وقتي كه در خونه مون كلوندار بود تنك شده
اميررضا
|
Iran, Islamic Republic of
|
۰۳:۱۵ - ۱۳۹۴/۰۸/۱۴
1
5
بسيار بسيار زيبا و نوستالوژيك
محبوبه
|
Iran, Islamic Republic of
|
۰۱:۳۸ - ۱۳۹۵/۰۷/۱۳
0
2
کاملا صحیح
ناشناس
|
Iran, Islamic Republic of
|
۲۱:۳۷ - ۱۳۹۶/۰۴/۲۸
1
3
این نوشته ها اشتباه است
کلون قفل چوبی پشت در را می گفتند که بصورت کشویی پشت دولنگه در را می گرفت تا در باز نشود
اسم این دوتا که بیرون در بودند وبرای ضربه زدن استفاده می شد کوبه است و خبر کردن بجای زنگ استفاده می شد
عاشق صنعت قدیم
|
Iran, Islamic Republic of
|
۰۵:۰۷ - ۱۳۹۶/۰۵/۰۵
1
2
باسلام ودورودبی کران به هنرمندان وپنجه طلایان ایران زمین ازقدیم تابحال عرض کنم خدمت دوستان که کوبه های درب های قدیمی یکی برای اقایان بوده ویکی مخصوص خانم ها وکلون که دوستمان اشتباه به جای درب کوب نقل کرده اند به طرف داخل خانه بود که به وسیله ان درب راقفل میکردند که کشوی مانند بود که یک میله یا چوب که تراشیده بودند وبه یک زنجیروصل کرده بودند که بین کشو وچوبی محکم که به خود درب نصب شده بود میگذاشتند تا درب باز نشود باتوجه به اینکه درب منزل کدخدا وطاق بالای درب منزل با درب منزل دیگراهالی روستا فرق داشت ودوتا شاخ گوسفند پازن کوهی دربالای درب منزل کدخدا نصب میکردند واکثر روستایی ها اعتقاد داشتند که اگر دریک پارچه سبزرنگ که داخلش نمک وزاغ واسفند بوددربالای درب اویز کنند ان خانه از وجودشیطان دور خواهد بود وبنده حقیرباتوجه به اینکه از چیزهای قدیمی خوشم می اید دو دربی چوبی قدیمی که در روستایمان منزل پدربزرگم بود درباغچه شهریم در قسمت راهرو نصب کرده ام ودیوارباغ واطاقها وزیر زمینی را به سبک معماری قدیم با کاه گل درست کرده ام و مشکه که باپوست دباخی شده گوسفند جهت خنک شدن اب استفاده میکردند درباغ درست کرده ام وبا خشت وچوب مشکله دان درست کردم وحتی برای گرمایش زمستان شومینه هیزمی دارم وحوزی به سبک قدیم وگلدانهای شمعدانی دراطرافش وکف حیاط ازقلبه سنگ رودخانه ای استفاده کرده ام حال ازشما عزیزان تقاضا دارم چنانچه برایتان امکان دارد لااقل باغهایتان رابه سبک قدیم درست کنید تا این هنرزیبا ازبین نرود شرمنده پیامم طولانی شد یاعلی خدایارو نگهدارهمه ایرانیان بزرگمنش باشد ارادتمندشما M k
رهمانه
|
Iran, Islamic Republic of
|
۱۵:۰۷ - ۱۳۹۸/۰۱/۱۷
0
0
به نظرم خوب بود ممنون از لطفتون ولی اگر حق با دوستان است برای اینکه کسانی که نظر هارا نمی خوانند ومتوجه اشتباه کوچک نویسندده نمی شوند لطفا متن را ویرایش کنید باز هم ممنون ومتشکرم
نام:
ایمیل:
* نظر:
bato-adv
آخرین اخبار
bato-adv