آشنایی با فلک‌ الافلاک؛ نگین زاگرس ایران
bato-adv
bato-adv
کد خبر: ۳۲۷۴
تعداد نظرات: ۱۱ نظر
تاریخ انتشار: 2015 June 28    -    ۰۷ تير ۱۳۹۴ - ۰۹:۲۱
bato-adv
bato-adv
با هم ایران را بگردیم؛
بسیاری از شهرهای ایران با یک اثر باستانی برجسته شناخته می‌شوند. شهر خرم‌آباد را نیز با قلعه فلک‌الافلاک می‌شناسند؛ این قلعه زیبا و دیدنی با 5300 متر مربع مساحت بر فراز تپه ای در مرکز شهر خرم آباد، با چشم اندازی فوق العاده زیبا قرار گرفته است.
آشنایی با فلک الافلاک؛ نگین زاگرس ایرانبه خرم‌آباد که می‌روی کافی است سرت را بلند کنی و به قلب شهر نگاه کنی تا کنگره‌های قلعه را ببینی.

 قلعة فلک‌الافلاک ‌روی تپه‌ای بزرگ و سنگی و مشرف به یک رودخانه ساخته شده که از زیر آن چشمه‌ای پرآب می‌گذرد. در طول تاریخ،  این بنای باشکوه و آرام از لحاظ نظامی و موقعیت جغرافیایی نقش بسیار حساسی داشته و هیاهوی بسیاری را پشت سر گذاشته است.

آشنایی با فلک الافلاک؛ نگین راگرس ایران

این روزها اگر پا به قلعه بگذاری با کمی تخیل به روزگاری قدم می‌گذاری که  شکست و پیروزی یک سپاه، بستگی به راه پیدا کردن به این قلعه داشته است.

بسیاری از شهرهای ایران با یک اثر باستانی برجسته شناخته می‌شوند. شهر خرم‌آباد را نیز با قلعه فلک‌الافلاک می‌شناسند
این قلعه زیبا و دیدنی با 5300 متر مربع مساحت بر فراز تپه ای در مرکز شهر خرم آباد، با چشم اندازی فوق العاده زیبا قرار گرفته است. حریم این تپه باستانی، از شرق و جنوب غربی به رودخانه خرم آباد و از غرب به خیابان و محله دوازده برجی و از سمت شمال به خیابان فلک الافلاک محدود می شود.

آشنایی با فلک الافلاک؛ نگین راگرس ایران

دورتا دور قلعه را پرتگاهی مخوف فرا گرفته که دارای پوشش گیاهی است و راه ورود به فلک الافلاک را دشوارتر می کند. نام این قلعه به مفهوم آسمان نهم و بالاترین فلک است که به طور مجازی دست نیافتنی بودن آن را می‌رساند.

آشنایی با فلک الافلاک؛ نگین راگرس ایران

فلک‌الافلاک از سمت شرق و جنوب‌شرقی به رودخانه خرم‌آباد، از غرب به خیابان و محله دوازده برجی و از سمت شمال به خیابان فلک‌الافلاک محدود می‌شود. وسعت محوطه باستانی قلعه حدود 400×300 مترمربع است.

قلعه دارای 8 برج است، محیط کل آن 60/228 متر و بلندترین دیوار آن تا سطح تپه 5/22 متر است. همچنین دارای دو صحن، 124 اتاق و 11 کفش‌کن در بین اتاق‌هاست.

آشنایی با فلک الافلاک؛ نگین راگرس ایران

بنای نخستین فلک الافلاک ظاهراً مربوط به دوره ساسانی است؛ هرچند ‌برخی منابع، ساخت آن را به ز‌مان شجاع الدین خورشید؛ سر سلسله اتابکان لر در قرن چهارم هجری نسبت می‌دهند. ساسانیان شهری با نام شاپورخواست در حدود منطقه کنونی خرم‌آباد ساختند که بعدها ویران و در حدود سده هفتم هجری خرم‌آباد فعلی به جای آن بنا شد. گمان می‌رود که قلعه فلک‌الافلاک همان دژ شاپورخواست باشد که در دوره ساسانی کاربرد حکومتی و نظامی داشته‌ است. از قرن ششم هجری پس از ساخته شدن شهر جدید خرم‌آباد این قلعه نیز به نام خرم‌آباد معروف ‌و احتمالاً نام فلک‌الافلاک در دوره قاجار به آن اطلاق شده‌ است.

آشنایی با فلک الافلاک؛ نگین راگرس ایران

این قلعه به لحاظ موقعیت استراتژیکی خود در قرن چهارم هجری قمری به عنوان مقر حکومت آل حسنویه و گنجور در زمان آل بویه در‌آمد. همچنین خزانه حکومتی خاندان بدر در قرن چهارم هجری و مقر حکومتی اتابکان لر کوچک و والیان لرستان در دوره صفویه تا قاجار و سرانجام پادگان نظامی و زندان سیاسی در دوران پهلوی اول و دوم از مهمترین کاربردهای قلعه در گذشته به شمار می‌رود.

فلک الافلاک با اشراف کامل بر اطراف، محل امن و سنگری محکم برای حکام در مقابله با مخالفان بوده و در برخی موارد نیز به عنوان مرکز حکومت منطقه ای و حتی کاروانسرا مورد استفاده قرار می گرفته است. مصالح بنای فعلی مرکب از خشت، آجر، سنگ و ملات است. پیدایش شهر خرم آباد از این قلعه بوده و به تدریج در اطراف آن توسعه یافته است. چشمه ای با آب زلال و خنک به نام گلستان در تمام سال از زیر قلعه جاری است که با استخر و پارک موجود، زیبایی خاصی به حاشیه قلعه داده است. 

در شمال شرقی آن راهرویی ساخته شده که با 7 پله به محوطه‌ای می‌رسد که چاه معروف قلعه در آن واقع شده. عمق این چاه تا انتهای تپه و تا چشمه زیر تپه می‌رسد.

در گذشته آب مورد نیاز ساکنین قلعه از این چاه تأمین می‌شده ‌و از همین راهرو می‌توان به پشت‌بام قلعه رسید و چشم‌انداز زیبای شهر را دید.

آشنایی با فلک الافلاک؛ نگین راگرس ایران

به گفته مردم منطقه و مدارک تحقیقی، بر وجود بارویی دولایه و خشتی با دروازه برج پیرامون بنای کنونی دلالت دارد. این باروی گرداگرد بنا بیشتر به سمت غرب گسترش داشته و از بقایای برج‌های دوازدگانه آن، آثار دو برج در شمال غرب و جنوب شرق محوطه، اطراف قلعه قابل مشاهده است.

قلعه فلک الافلاک پس از ثبت در فهرست آثار ملی کشور، موزه فلک الافلاک نام گرفته و شامل بخش‌های مردم شناسی، هنرهای سنتی و باستانی شناسی می‌شود.

در تالار موزه مردم‌شناسی، عکس‌ها و ماکت‌های کوچک و بزرگ متعددی از شیوه‌ها و رسوم گوناگون زندگی مردان و زنان عشایر و روستایی در منطقه لرستان به نمایش گذاشته شده است.

یکی از دیدنی‌های موزه مردم شناسی سنگ قبرهای اهالی منطقه است که با دیگر نواحی ایران تفاوت بنیادی دارند.

در این نواحی رسم بوده که بالای قبر، سنگی عمودی کار گذاشته و روی آن صحنه‌هایی از زندگی فرد متوفی را حجاری می‌کرده اند. به عنوان مثال اگر متوفی شکارچی بوده، روی سنگ قبر عمودی وی تصاویری از اسلحه، شکار و… حک می‌کردند.

آشنایی با فلک الافلاک؛ نگین راگرس ایران

این بنا علاوه بر ویژگی‌های معماری پر صلابت، گنجینه ای منحصر به فرد نیز دارد. این گنجینه دارای بخش های باستان شناسی و مردم شناسی است و ابزارهای سنگی عهد حجر، سفالینه های پیش از تاریخ، مهرهای متنوع سنگی، اشیای بی نظیر و مقدس مفرغی، ظروف و اشیای مربوط به دوران اسلامی و نمونه هایی از سنگ مزارهای منقوش لرستان را در دل خود جای داده است. در فضای داخلی این قلعه، به غیر از مجموعه موزه، کتابخانه تخصصی، آزمایشگاه تحقیقاتی مرمت آثار تاریخ و چایخانه نیز دایر شده و در حال بهره برداری است. این اثر بزرگ فرهنگی، به شماره 883 در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.

گردآوری: گروه وب گردی «تابناک باتو»
منابع: anobanini‌، تیشینه، بیتوته، همشهری
bato-adv
bato-adv
نظرات بینندگان
انتشار یافته: ۱۱
در انتظار بررسی: ۲
غیر قابل انتشار: ۰
ناشناس
|
Iran, Islamic Republic of
|
۱۱:۴۶ - ۱۳۹۴/۰۴/۰۷
1
40
وای چقدر جالبه باید حتمن برم
پاسخ ها
محمود
| |
۱۴:۵۲ - ۱۳۹۴/۰۴/۰۷
یک بار رفتم برای بازدید گفتند دوشنبه ها تعطیله. خیلی مسخره است نه؟
ناشناس
| |
۱۳:۴۶ - ۱۳۹۴/۰۴/۰۹
یک روز در هفته برای نظافت معمولا هست...مثلا در تهران بعضی از موزه ها یا آثار تاریخی در روز جمعه که مردم وقت برای دید و بازدید از این مکانها دارند بسته است...! و در ساعت اداری که ملت دنبال یک لقمه نان هستند باز هستند!... اینکه شما بدشانسی آورده اید بحث دیگریست... امیدورام این بار که تشریف میارید باز باشه :)) ... آقای محمود شما احتمالا از همدان نیستید ؟؟!!
مهدی
| |
۱۳:۵۴ - ۱۳۹۴/۰۴/۰۹
البته بیشتر موزه ها بنا بر تقویم جهانی روزهای 2 شنبه تعطیل هستند و هیچ حالت مسخره ای ندارد. مثل موزه آبگینه در تهران و...
ناشناس
|
Iran, Islamic Republic of
|
۱۲:۱۳ - ۱۳۹۴/۰۴/۰۷
1
18
جالب بود، متشکرم...
كامران
|
Iran, Islamic Republic of
|
۱۲:۲۶ - ۱۳۹۴/۰۴/۰۷
1
23
بناهاي تاريخي نشان از قدمت وشهر نشيني مردمان اين ديار ميدهد خيلي جالب بود براي بنده
محمد
|
Iran, Islamic Republic of
|
۱۲:۳۰ - ۱۳۹۴/۰۴/۰۷
1
21
من یک بار رفتم
خیلی جالب هست.. درون قلعه هم موزه بسیار جالبی هست.
توصیه میکنم حداقل یک بار برید ببینید.
مسافر
|
Iran, Islamic Republic of
|
۱۲:۵۰ - ۱۳۹۴/۰۴/۰۷
1
12
خيلي عالي بود نميدونستم همچين جايي هست. حداقل ارزش يكبار ديدن رو داره
علوی شاد
|
Iran, Islamic Republic of
|
۱۳:۱۲ - ۱۳۹۴/۰۴/۰۷
1
13
این قلعه در گذشته 12 برج داشته که از طریق زاویه تابش آفتاب موقعیت زمانی در آن مشخص می شده (و اینکه در کدام برج از سال بوده است) همچنین با سایه ایجاد شده از برج ها به نوعی ساعت در طول روز نیز مشخص می شده است. یک چشمه آب زیر کوهی که این دژ بر آن برپا شده وجود دارد که از طریق یک تونل چاه مانند آب قلعه از این چشمه تامین می شده است متاسفانه امروزه سرویس های بهداشتی قلعه که نمادی از نحوه زندگی ساکنین این دژ است به سبک امروزی کاشی و سرامیک شده و حیرت آورتر اینکه مورد استفاده قرار می گیرد در حالی که سرویس بهداشتی برای بازدید کنندگان باید بیرون از محوطه قلعه در نظر گرفته شود. به تمام هموطنان عزیز پیشنهاد بازدید از این اثر ملی در شهر زیبا و مهمان نواز خرم اباد را توصیه می کنم
ناشناس
|
Iran, Islamic Republic of
|
۱۴:۰۵ - ۱۳۹۴/۰۴/۰۷
1
12
حسین قلی خان والی پشت کوه در کتابش از این قلعه بعنوان دژ والی یاد کرده. افتخار کل ایران بودند چقدر محکم جلوی عثمانی ایستادند که یک وجب از این خاک از دست نرود.(نقل از کتاب والی پشت کوه)
محمود
|
Iran, Islamic Republic of
|
۰۰:۳۲ - ۱۳۹۴/۰۴/۰۸
0
6
من یه بار رفتم.
موقعی که بچه بودم از طرف راهیان نور توی مسیر رفتن به مناطق جنگی یه شب خرم آباد موندیم و یه سر به موزه و قلعه فلک الافلاک زدیم.
شب بود و با صفا. یادش بخیر
نام:
ایمیل:
* نظر:
bato-adv
آخرین اخبار
bato-adv